Grondwet Geldend van 17112017 t/m heden
Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden van 24 augustus 1815
Hoofdstuk 1. Grondrechten
Artikel 1
Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.
Artikel 2
1. De wet regelt wie Nederlander is.
2. De wet regelt de toelating en de uitzetting van vreemdelingen.
3. Uitlevering kan slechts geschieden krachtens verdrag. Verdere voorschriften omtrent uitlevering worden bij de wet gegeven.
4. Ieder heeft het recht het land te verlaten, behoudens in de gevallen, bij de wet bepaald.
Artikel 3
Alle Nederlanders zijn op gelijke voet in openbare dienst benoembaar.
Artikel 4
Iedere Nederlander heeft gelijkelijk recht de leden van algemeen vertegenwoordigende organen te verkiezen alsmede tot lid van deze organen te worden verkozen, behoudens bij de wet gestelde beperkingen en uitzonderingen.
Artikel 5
Ieder heeft het recht verzoeken schriftelijk bij het bevoegd gezag in te dienen.
Artikel 6
1. Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
2. De wet kan ter zake van de uitoefening van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Artikel 7
1. Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
2. De wet stelt regels omtrent radio en televisie. Er is geen voorafgaand toezicht op de inhoud van een radio of televisieuitzending.
3. Voor het openbaren van gedachten of gevoelens door andere dan in de voorgaande leden genoemde middelen heeft niemand voorafgaand verlof nodig wegens de inhoud daarvan,
behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. De wet kan het geven van vertoningen toegankelijk voor personen jonger dan zestien jaar regelen ter bescherming van de goede zeden.
4. De voorgaande leden zijn niet van toepassing op het maken van handelsreclame.
Artikel 8
Het recht tot vereniging wordt erkend. Bij de wet kan dit recht worden beperkt in het belang van de openbare orde.
Artikel 9
1. Het recht tot vergadering en betoging wordt erkend, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
2. De wet kan regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
Artikel 10
1. Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer.
2. De wet stelt regels ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer in verband met het vastleggen en verstrekken van persoonsgegevens.
3. De wet stelt regels inzake de aanspraken van personen op kennisneming van over hen vastgelegde gegevens en van het gebruik dat daarvan wordt gemaakt, alsmede op verbetering van zodanige gegevens.
Artikel 11
Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.
Artikel 12
1. Het binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is alleen geoorloofd in de gevallen bij of krachtens de wet bepaald, door hen die daartoe bij of krachtens de wet zijn aangewezen.
2. Voor het binnentreden overeenkomstig het eerste lid zijn voorafgaande legitimatie en mededeling van het doel van het binnentreden vereist, behoudens bij de wet gestelde uitzonderingen.
3. Aan de bewoner wordt zo spoedig mogelijk een schriftelijk verslag van het binnentreden verstrekt. Indien het binnentreden in het belang van de nationale veiligheid of dat van de strafvordering heeft plaatsgevonden, kan volgens bij de wet te stellen regels de verstrekking van het verslag worden uitgesteld. In de bij de wet te bepalen gevallen kan de verstrekking achterwege worden gelaten, indien het belang van de nationale veiligheid zich tegen verstrekking blijvend verzet.
Artikel 13
1. Het briefgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, op last van de rechter.
2. Het telefoon en telegraafgeheim is onschendbaar, behalve, in de gevallen bij de wet bepaald, door of met machtiging van hen die daartoe bij de wet zijn aangewezen.
Artikel 14
1. Onteigening kan alleen geschieden in het algemeen belang en tegen vooraf verzekerde schadeloosstelling, een en ander naar bij of krachtens de wet te stellen voorschriften.
2. De schadeloosstelling behoeft niet vooraf verzekerd te zijn, wanneer in geval van nood onverwijld onteigening geboden is.
3. In de gevallen bij of krachtens de wet bepaald bestaat recht op schadeloosstelling of tegemoetkoming in de schade, indien in het algemeen belang eigendom door het bevoegd gezag wordt vernietigd of onbruikbaar gemaakt of de uitoefening van het eigendomsrecht wordt beperkt.
Artikel 15
1. Buiten de gevallen bij of krachtens de wet bepaald mag niemand zijn vrijheid worden ontnomen.
2. Hij aan wie anders dan op rechterlijk bevel zijn vrijheid is ontnomen, kan aan de rechter zijn invrijheidstelling verzoeken. Hij wordt in dat geval door de rechter gehoord binnen een bij de wet te bepalen termijn. De rechter gelast de onmiddellijke invrijheidstelling, indien hij de vrijheidsontneming onrechtmatig oordeelt.
3. De berechting van hem aan wie met het oog daarop zijn vrijheid is ontnomen, vindt binnen een redelijke termijn plaats.
4. Hij aan wie rechtmatig zijn vrijheid is ontnomen, kan worden beperkt in de uitoefening van grondrechten voor zover deze zich niet met de vrijheidsontneming verdraagt.
Artikel 16
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
Artikel 17
Niemand kan tegen zijn wil worden afgehouden van de rechter die de wet hem toekent.
Artikel 18
1. Ieder kan zich in rechte en in administratief beroep doen bijstaan.
2. De wet stelt regels omtrent het verlenen van rechtsbijstand aan minder draagkrachtigen.
Artikel 19
1. Bevordering van voldoende werkgelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
2. De wet stelt regels omtrent de rechtspositie van hen die arbeid verrichten en omtrent hun bescherming daarbij, alsmede omtrent medezeggenschap.
3. Het recht van iedere Nederlander op vrije keuze van arbeid wordt erkend, behoudens de beperkingen bij of krachtens de wet gesteld.
Artikel 20
1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid.
2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.
Artikel 21
De zorg van de overheid is gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.
Artikel 22
1. De overheid treft maatregelen ter bevordering van de volksgezondheid.
2. Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid.
3. Zij schept voorwaarden voor maatschappelijke en culturele ontplooiing en voor vrijetijdsbesteding.
Artikel 23
1. Het onderwijs is een voorwerp van de aanhoudende zorg der regering.
2. Het geven van onderwijs is vrij, behoudens het toezicht van de overheid en, voor wat bij de wet aangewezen vormen van onderwijs betreft, het onderzoek naar de bekwaamheid en de zedelijkheid van hen die onderwijs geven, een en ander bij de wet te regelen.
3. Het openbaar onderwijs wordt, met eerbiediging van ieders godsdienst of levensovertuiging, bij de wet geregeld.
4. In elke gemeente en in elk van de openbare lichamen, bedoeld in artikel 132a, wordt van overheidswege voldoend openbaar algemeen vormend lager onderwijs gegeven in een genoegzaam aantal openbare scholen. Volgens bij de wet te stellen regels kan afwijking van deze bepaling worden toegelaten, mits tot het ontvangen van zodanig onderwijs gelegenheid wordt gegeven, al dan niet in een openbare school.
5. De eisen van deugdelijkheid, aan het geheel of ten dele uit de openbare kas te bekostigen onderwijs te stellen, worden bij de wet geregeld, met inachtneming, voor zover het bijzonder onderwijs betreft, van de vrijheid van richting.
6. Deze eisen worden voor het algemeen vormend lager onderwijs zodanig geregeld, dat de deugdelijkheid van het geheel uit de openbare kas bekostigd bijzonder onderwijs en van het openbaar onderwijs even afdoende wordt gewaarborgd. Bij die regeling wordt met name de vrijheid van het bijzonder onderwijs betreffende de keuze der leermiddelen en de aanstelling der onderwijzers geëerbiedigd.
7. Het bijzonder algemeen vormend lager onderwijs, dat aan de bij de wet te stellen voorwaarden voldoet, wordt naar dezelfde maatstaf als het openbaar onderwijs uit de openbare kas bekostigd. De wet stelt de voorwaarden vast, waarop voor het bijzonder algemeen vormend middelbaar en voorbereidend hoger onderwijs bijdragen uit de openbare kas worden verleend.
8. De regering doet jaarlijks van de staat van het onderwijs verslag aan de StatenGeneraal.
Hoofdstuk 2. Regering
§ 1. Koning
Artikel 24
Het koningschap wordt erfelijk vervuld door de wettige opvolgers van Koning Willem I, Prins van OranjeNassau.
Artikel 25
Het koningschap gaat bij overlijden van de Koning krachtens erfopvolging over op zijn wettige
nakomelingen, waarbij het oudste kind voorrang heeft, met plaatsvervulling volgens dezelfde regel. Bij gebreke van eigen nakomelingen gaat het koningschap op gelijke wijze over op de wettige nakomelingen eerst van zijn ouder, dan van zijn grootouder, in de lijn van erfopvolging, voor zover de overleden Koning niet verder bestaand dan in de derde graad van bloedverwantschap.
Artikel 26
Het kind, waarvan een vrouw zwanger is op het ogenblik van het overlijden van de Koning, wordt voor de erfopvolging als reeds geboren aangemerkt. Komt het dood ter wereld, dan wordt het geacht nooit te hebben bestaan.
Artikel 27
Afstand van het koningschap leidt tot erfopvolging overeenkomstig de regels in de voorgaande artikelen gesteld. Na de afstand geboren kinderen en hun nakomelingen zijn van de erfopvolging uitgesloten.
Artikel 28
1. De Koning, een huwelijk aangaande buiten bij de wet verleende toestemming, doet daardoor afstand van het koningschap.
2. Gaat iemand die het koningschap van de Koning kan beërven een zodanig huwelijk aan, dan is hij met de uit dit huwelijk geboren kinderen en hun nakomelingen van de erfopvolging uitgesloten.
3. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake van een voorstel van wet, strekkende tot het verlenen van toestemming, in verenigde vergadering.
Artikel 29
1. Wanneer uitzonderlijke omstandigheden daartoe nopen, kunnen bij een wet een of meer personen van de erfopvolging worden uitgesloten.
2. Het voorstel daartoe wordt door of vanwege de Koning ingediend. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering. Zij kunnen het voorstel alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 30
1. Wanneer vooruitzicht bestaat dat een opvolger zal ontbreken, kan deze worden benoemd bij een wet. Het voorstel wordt door of vanwege de Koning ingediend. Na de indiening van het voorstel worden de kamers ontbonden. De nieuwe kamers beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering. Zij kunnen het voorstel alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
2. Indien bij overlijden van de Koning of bij afstand van het koningschap een opvolger ontbreekt, worden de kamers ontbonden. De nieuwe kamers komen binnen vier maanden na het overlijden of de afstand in verenigde vergadering bijeen ten einde te besluiten omtrent de benoeming van een Koning. Zij kunnen een opvolger alleen benoemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 31
1. Een benoemde Koning kan krachtens erfopvolging alleen worden opgevolgd door zijn wettige nakomelingen.
2. De bepalingen omtrent de erfopvolging en het eerste lid van dit artikel zijn van overeenkomstige toepassing op een benoemde opvolger, zolang deze nog geen Koning is.
Artikel 32
Nadat de Koning de uitoefening van het koninklijk gezag heeft aangevangen, wordt hij zodra mogelijk beëdigd en ingehuldigd in de hoofdstad Amsterdam in een openbare verenigde vergadering van de StatenGeneraal. Hij zweert of belooft trouw aan de Grondwet en een getrouwe vervulling van zijn ambt. De wet stelt nadere regels vast.
Artikel 33
De Koning oefent het koninklijk gezag eerst uit, nadat hij de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt.
Artikel 34
De wet regelt het ouderlijk gezag en de voogdij over de minderjarige Koning en het toezicht daarop. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
Artikel 35
1. Wanneer de ministerraad van oordeel is dat de Koning buiten staat is het koninklijk gezag uit te oefenen, bericht hij dit onder overlegging van het daartoe gevraagde advies van de Raad van State aan de StatenGeneraal, die daarop in verenigde vergadering bijeenkomen.
2. Delen de StatenGeneraal dit oordeel, dan verklaren zij dat de Koning buiten staat is het koninklijk gezag uit te oefenen. Deze verklaring wordt bekend gemaakt op last van de voorzitter der vergadering en treedt terstond in werking.
3. Zodra de Koning weer in staat is het koninklijk gezag uit te oefenen, wordt dit bij de wet verklaard. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering. Terstond na de bekendmaking van deze wet hervat de Koning de uitoefening van het koninklijk gezag.
4. De wet regelt zo nodig het toezicht over de persoon van de Koning indien hij buiten staat is verklaard het koninklijk gezag uit te oefenen. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
Artikel 36
De Koning kan de uitoefening van het koninklijk gezag tijdelijk neerleggen en die uitoefening hervatten krachtens een wet, waarvan het voorstel door of vanwege hem wordt ingediend. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
Artikel 37
1. Het koninklijk gezag wordt uitgeoefend door een regent:
a. zolang de Koning de leeftijd van achttien jaar niet heeft bereikt; b. indien een nog niet geboren kind tot het koningschap geroepen kan zijn; c. indien de Koning buiten staat is verklaard het koninklijk gezag uit te oefenen; d. indien de Koning de uitoefening van het koninklijk gezag tijdelijk heeft neergelegd; e. zolang na het overlijden van de Koning of na diens afstand van het koningschap een opvolger
ontbreekt.
2. De regent wordt benoemd bij de wet. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
3. In de gevallen, genoemd in het eerste lid onderc end, is de nakomeling van de Koning die zijn vermoedelijke opvolger is, van rechtswege regent indien hij de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt.
4. De regent zweert of belooft trouw aan de Grondwet en een getrouwe vervulling van zijn ambt, in een verenigde vergadering van de StatenGeneraal. De wet geeft nadere regels omtrent het regentschap en kan voorzien in de opvolging en de vervanging daarin. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
5. Op de regent zijn de artikelen 35 en 36 van overeenkomstige toepassing.
Artikel 38
Zolang niet in de uitoefening van het koninklijk gezag is voorzien, wordt dit uitgeoefend door de Raad van State.
Artikel 39
De wet regelt, wie lid is van het koninklijk huis.
Artikel 40
1. De Koning ontvangt jaarlijks ten laste van het Rijk uitkeringen naar regels bij de wet te stellen. Deze wet bepaalt aan welke andere leden van het koninklijk huis uitkeringen ten laste van het Rijk worden toegekend en regelt deze uitkeringen.
2. De door hen ontvangen uitkeringen ten laste van het Rijk, alsmede de vermogensbestanddelen welke dienstbaar zijn aan de uitoefening van hun functie, zijn vrij van persoonlijke belastingen. Voorts is hetgeen de Koning of zijn vermoedelijke opvolger krachtens erfrecht of door schenking verkrijgt van een lid van het koninklijk huis vrij van de rechten van successie, overgang en schenking. Verdere vrijdom van belasting kan bij de wet worden verleend.
3. De kamers der StatenGeneraal kunnen voorstellen van in de vorige leden bedoelde wetten alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 41
De Koning richt, met inachtneming van het openbaar belang, zijn Huis in.
§ 2. Koning en ministers
Artikel 42
1. De regering wordt gevormd door de Koning en de ministers.
2. De Koning is onschendbaar; de ministers zijn verantwoordelijk.
Artikel 43
De ministerpresident en de overige ministers worden bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen.
Artikel 44
1. Bij koninklijk besluit worden ministeries ingesteld. Zij staan onder leiding van een minister.
2. Ook kunnen ministers worden benoemd die niet belast zijn met de leiding van een ministerie.
Artikel 45
1. De ministers vormen te zamen de ministerraad.
2. De ministerpresident is voorzitter van de ministerraad.
3. De ministerraad beraadslaagt en besluit over het algemeen regeringsbeleid en bevordert de eenheid van dat beleid.
Artikel 46
1. Bij koninklijk besluit kunnen staatssecretarissen worden benoemd en ontslagen.
2. Een staatssecretaris treedt in de gevallen waarin de minister het nodig acht en met inachtneming van diens aanwijzingen, in zijn plaats als minister op. De staatssecretaris is uit dien hoofde verantwoordelijk, onverminderd de verantwoordelijkheid van de minister.
Artikel 47
Alle wetten en koninklijke besluiten worden door de Koning en door een of meer ministers of staatssecretarissen ondertekend.
Artikel 48
Het koninklijk besluit waarbij de ministerpresident wordt benoemd, wordt mede door hem ondertekend. De koninklijke besluiten waarbij de overige ministers en de staatssecretarissen worden benoemd of ontslagen, worden mede door de ministerpresident ondertekend.
Artikel 49
Op de wijze bij de wet voorgeschreven leggen de ministers en de staatssecretarissen bij de aanvaarding van hun ambt ten overstaan van de Koning een eed, dan wel verklaring en belofte, van zuivering af en zweren of beloven zij trouw aan de Grondwet en een getrouwe vervulling van hun ambt.
Hoofdstuk 3. StatenGeneraal
§ 1. Inrichting en samenstelling
Artikel 50
De StatenGeneraal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk.
Artikel 51
1. De StatenGeneraal bestaan uit de Tweede Kamer en de Eerste Kamer.
2. De Tweede Kamer bestaat uit honderdvijftig leden.
3. De Eerste Kamer bestaat uit vijfenzeventig leden.
4. Bij een verenigde vergadering worden de kamers als één beschouwd.
Artikel 52
1. De zittingsduur van beide kamers is vier jaren.
2. Indien voor de provinciale staten bij de wet een andere zittingsduur dan vier jaren wordt vastgesteld, wordt daarbij de zittingsduur van de Eerste Kamer in overeenkomstige zin gewijzigd.
Artikel 53
1. De leden van beide kamers worden gekozen op de grondslag van evenredige vertegenwoordiging binnen door de wet te stellen grenzen.
2. De verkiezingen worden gehouden bij geheime stemming.
Artikel 54
1. De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen ten aanzien van Nederlanders die geen ingezetenen zijn.
2. Van het kiesrecht is uitgesloten hij die wegens het begaan van een daartoe bij de wet aangewezen delict bij onherroepelijke rechterlijke uitspraak is veroordeeld tot een vrijheidsstraf van ten minste een jaar en hierbij tevens is ontzet van het kiesrecht.
Artikel 55
De leden van de Eerste Kamer worden gekozen door de leden van provinciale staten en de leden van een kiescollege als bedoeld in artikel 132a, derde lid. De verkiezing wordt, behoudens in geval van ontbinding der kamer, gehouden binnen drie maanden na de verkiezing van de leden van provinciale staten.
Artikel 56
Om lid van de StatenGeneraal te kunnen zijn is vereist dat men Nederlander is, de leeftijd van achttien jaar heeft bereikt en niet is uitgesloten van het kiesrecht.
Artikel 57
1. Niemand kan lid van beide kamers zijn.
2. Een lid van de StatenGeneraal kan niet tevens zijn minister, staatssecretaris, lid van de Raad van State, lid van de Algemene Rekenkamer, Nationale ombudsman of substituutombudsman, of lid van of procureurgeneraal of advocaatgeneraal bij de Hoge Raad.
3. Niettemin kan een minister of staatssecretaris, die zijn ambt ter beschikking heeft gesteld, dit ambt verenigen met het lidmaatschap van de StatenGeneraal, totdat omtrent die beschikbaarstelling is beslist.
4. De wet kan ten aanzien van andere openbare betrekkingen bepalen dat zij niet gelijktijdig met het lidmaatschap van de StatenGeneraal of van een der kamers kunnen worden uitgeoefend.
Artikel 57a
De wet regelt de tijdelijke vervanging van een lid van de StatenGeneraal wegens zwangerschap en bevalling, alsmede wegens ziekte.
Artikel 58
Elke kamer onderzoekt de geloofsbrieven van haar nieuwbenoemde leden en beslist met inachtneming van bij de wet te stellen regels de geschillen welke met betrekking tot de geloofsbrieven of de verkiezing zelf rijzen.
Artikel 59
Alles, wat verder het kiesrecht en de verkiezingen betreft, wordt bij de wet geregeld.
Artikel 60
Op de wijze bij de wet voorgeschreven leggen de leden van de kamers bij de aanvaarding van hun ambt in de vergadering een eed, dan wel verklaring en belofte, van zuivering af en zweren of beloven zij trouw aan de Grondwet en een getrouwe vervulling van hun ambt.
Artikel 61
1. Elk der kamers benoemt uit de leden een voorzitter.
2. Elk der kamers benoemt een griffier. Deze en de overige ambtenaren van de kamers kunnen niet tevens lid van de StatenGeneraal zijn.
Artikel 62
De voorzitter van de Eerste Kamer heeft de leiding van de verenigde vergadering.
Artikel 63
Geldelijke voorzieningen ten behoeve van leden en gewezen leden van de StatenGeneraal en van hun nabestaanden worden bij de wet geregeld. De kamers kunnen een voorstel van wet ter zake alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 64
1. Elk der kamers kan bij koninklijk besluit worden ontbonden.
2. Het besluit tot ontbinding houdt tevens de last in tot een nieuwe verkiezing voor de ontbonden kamer en tot het samenkomen van de nieuw gekozen kamer binnen drie maanden.
3. De ontbinding gaat in op de dag waarop de nieuw gekozen kamer samenkomt.
4. De wet stelt de zittingsduur van een na ontbinding optredende Tweede Kamer vast; de termijn mag niet langer zijn dan vijf jaren. De zittingsduur van een na ontbinding optredende Eerste Kamer eindigt op het tijdstip waarop de zittingsduur van de ontbonden kamer zou zijn geëindigd.
§ 2. Werkwijze
Artikel 65
Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de StatenGeneraal een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven.
Artikel 66
1. De vergaderingen van de StatenGeneraal zijn openbaar.
2. De deuren worden gesloten, wanneer een tiende deel van het aantal aanwezige leden het vordert of de voorzitter het nodig oordeelt.
3. Door de kamer, onderscheidenlijk de kamers in verenigde vergadering, wordt vervolgens beslist of met gesloten deuren zal worden beraadslaagd en besloten.
Artikel 67
1. De kamers mogen elk afzonderlijk en in verenigde vergadering alleen beraadslagen of besluiten, indien meer dan de helft van het aantal zitting hebbende leden ter vergadering aanwezig is.
2. Besluiten worden genomen bij meerderheid van stemmen.
3. De leden stemmen zonder last.
4. Over zaken wordt mondeling en bij hoofdelijke oproeping gestemd, wanneer één lid dit verlangt.
Artikel 68
De ministers en de staatssecretarissen geven de kamers elk afzonderlijk en in verenigde vergadering mondeling of schriftelijk de door een of meer leden verlangde inlichtingen waarvan het verstrekken niet in strijd is met het belang van de staat.
Artikel 69
1. De ministers en de staatssecretarissen hebben toegang tot de vergaderingen en kunnen aan de beraadslaging deelnemen.
2. Zij kunnen door de kamers elk afzonderlijk en in verenigde vergadering worden uitgenodigd om ter vergadering aanwezig te zijn.
3. Zij kunnen zich in de vergaderingen doen bijstaan door de personen, daartoe door hen aangewezen.
Artikel 70
Beide kamers hebben, zowel ieder afzonderlijk als in verenigde vergadering, het recht van onderzoek (enquête), te regelen bij de wet.
Artikel 71
De leden van de StatenGeneraal, de ministers, de staatssecretarissen en andere personen die deelnemen aan de beraadslaging, kunnen niet in rechte worden vervolgd of aangesproken voor hetgeen zij in de vergaderingen van de StatenGeneraal of van commissies daaruit hebben gezegd of aan deze schriftelijk hebben overgelegd.
Artikel 72
De kamers stellen elk afzonderlijk en in verenigde vergadering een reglement van orde vast.
Hoofdstuk 4. Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale ombudsman en vaste colleges van advies
Artikel 73
1. De Raad van State of een afdeling van de Raad wordt gehoord over voorstellen van wet en ontwerpen van algemene maatregelen van bestuur, alsmede over voorstellen tot goedkeuring van verdragen door de StatenGeneraal. In bij de wet te bepalen gevallen kan het horen achterwege blijven.
2. De Raad of een afdeling van de Raad is belast met het onderzoek van de geschillen van bestuur die bij koninklijk besluit worden beslist en draagt de uitspraak voor.
3. De wet kan aan de Raad of een afdeling van de Raad de uitspraak in geschillen van bestuur opdragen.
Artikel 74
1. De Koning is voorzitter van de Raad van State. De vermoedelijke opvolger van de Koning heeft na het bereiken van de leeftijd van achttien jaar van rechtswege zitting in de Raad. Bij of krachtens de wet kan aan andere leden van het koninklijk huis zitting in de Raad worden verleend.
2. De leden van de Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd.
3. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen.
4. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Raad worden geschorst of ontslagen.
5. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
Artikel 75
1. De wet regelt de inrichting, samenstelling en bevoegdheid van de Raad van State.
2. Bij de wet kunnen aan de Raad of een afdeling van de Raad ook andere taken worden opgedragen.
Artikel 76
De Algemene Rekenkamer is belast met het onderzoek van de ontvangsten en uitgaven van het Rijk.
Artikel 77
1. De leden van de Algemene Rekenkamer worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd uit een voordracht van drie personen, opgemaakt door de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen.
3. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Hoge Raad worden geschorst of ontslagen.
4. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
Artikel 78
1. De wet regelt de inrichting, samenstelling en bevoegdheid van de Algemene Rekenkamer.
2. Bij de wet kunnen aan de Algemene Rekenkamer ook andere taken worden opgedragen.
Artikel 78a
1. De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.
2. De Nationale ombudsman en een substituutombudsman worden voor een bij de wet te bepalen termijn benoemd door de Tweede Kamer der StatenGeneraal. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen. In de gevallen bij de wet aangewezen kunnen zij door de Tweede Kamer der StatenGeneraal worden geschorst of ontslagen. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
3. De wet regelt de bevoegdheid en werkwijze van de Nationale ombudsman.
4. Bij of krachtens de wet kunnen aan de Nationale ombudsman ook andere taken worden opgedragen.
Artikel 79
1. Vaste colleges van advies in zaken van wetgeving en bestuur van het Rijk worden ingesteld bij of krachtens de wet.
2. De wet regelt de inrichting, samenstelling en bevoegdheid van deze colleges.
3. Bij of krachtens de wet kunnen aan deze colleges ook andere dan adviserende taken worden
opgedragen.
Artikel 80
1. De adviezen van de in dit hoofdstuk bedoelde colleges worden openbaar gemaakt volgens regels bij de wet te stellen.
2. Adviezen, uitgebracht ter zake van voorstellen van wet die door of vanwege de Koning worden ingediend, worden, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen, aan de StatenGeneraal overgelegd.
Hoofdstuk 5. Wetgeving en bestuur
§ 1. Wetten en andere voorschriften
Artikel 81
De vaststelling van wetten geschiedt door de regering en de StatenGeneraal gezamenlijk.
Artikel 82
1. Voorstellen van wet kunnen worden ingediend door of vanwege de Koning en door de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2. Voorstellen van wet waarvoor behandeling door de StatenGeneraal in verenigde vergadering is voorgeschreven, kunnen worden ingediend door of vanwege de Koning en, voor zover de betreffende artikelen van hoofdstuk 2 dit toelaten, door de verenigde vergadering.
3. Voorstellen van wet, in te dienen door de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering, worden bij haar door een of meer leden aanhangig gemaakt.
Artikel 83
Voorstellen van wet, ingediend door of vanwege de Koning, worden gezonden aan de Tweede Kamer of, indien daarvoor behandeling door de StatenGeneraal in verenigde vergadering is voorgeschreven, aan deze vergadering.
Artikel 84
1. Zolang een voorstel van wet, ingediend door of vanwege de Koning, niet door de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering is aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en vanwege de regering worden gewijzigd.
2. Zolang de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering een door haar in te dienen voorstel van wet niet heeft aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en door het lid of de leden door wie het aanhangig is gemaakt, worden gewijzigd.
Artikel 85
Zodra de Tweede Kamer een voorstel van wet heeft aangenomen of tot indiening van een voorstel heeft besloten, zendt zij het aan de Eerste Kamer, die het voorstel overweegt zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden. De Tweede Kamer kan een of meer van haar leden opdragen een door haar ingediend voorstel in de Eerste Kamer te verdedigen.
Artikel 86
1. Zolang een voorstel van wet niet door de StatenGeneraal is aangenomen, kan het door of vanwege de indiener worden ingetrokken.
2. Zolang de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering een door haar in te dienen voorstel van wet niet heeft aangenomen, kan het door het lid of de leden door wie het aanhangig is gemaakt, worden ingetrokken.
Artikel 87
1. Een voorstel wordt wet, zodra het door de StatenGeneraal is aangenomen en door de Koning is bekrachtigd.
2. De Koning en de StatenGeneraal geven elkaar kennis van hun besluit omtrent enig voorstel van wet.
Artikel 88
De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de wetten. Zij treden niet in werking voordat zij zijn bekendgemaakt.
Artikel 89
1. Algemene maatregelen van bestuur worden bij koninklijk besluit vastgesteld.
2. Voorschriften, door straffen te handhaven, worden daarin alleen gegeven krachtens de wet. De wet bepaalt de op te leggen straffen.
3. De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de algemene maatregelen van bestuur. Zij treden niet in werking voordat zij zijn bekendgemaakt.
4. Het tweede en derde lid zijn van overeenkomstige toepassing op andere vanwege het Rijk vastgestelde algemeen verbindende voorschriften.
§ 2. Overige bepalingen
Artikel 90
De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde.
Artikel 91
1. Het Koninkrijk wordt niet aan verdragen gebonden en deze worden niet opgezegd zonder voorafgaande goedkeuring van de StatenGeneraal. De wet bepaalt de gevallen waarin geen goedkeuring is vereist.
2. De wet bepaalt de wijze waarop de goedkeuring wordt verleend en kan voorzien in stilzwijgende goedkeuring.
3. Indien een verdrag bepalingen bevat welke afwijken van de Grondwet dan wel tot zodanig afwijken noodzaken, kunnen de kamers de goedkeuring alleen verlenen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 92
Met inachtneming, zo nodig, van het bepaalde in artikel 91, derde lid, kunnen bij of krachtens verdrag aan volkenrechtelijke organisaties bevoegdheden tot wetgeving, bestuur en rechtspraak worden opgedragen.
Artikel 93
Bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties, die naar haar inhoud een ieder kunnen verbinden, hebben verbindende kracht nadat zij zijn bekendgemaakt.
Artikel 94
Binnen het Koninkrijk geldende wettelijke voorschriften vinden geen toepassing, indien deze toepassing niet verenigbaar is met een ieder verbindende bepalingen van verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
Artikel 95
De wet geeft regels omtrent de bekendmaking van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties.
Artikel 96
1. Het Koninkrijk wordt niet in oorlog verklaard dan na voorafgaande toestemming van de StatenGeneraal.
2. De toestemming is niet vereist, wanneer het overleg met de StatenGeneraal ten gevolge van een feitelijk bestaande oorlogstoestand niet mogelijk is gebleken.
3. De StatenGeneraal beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
4. Het bepaalde in het eerste en het derde lid is van overeenkomstige toepassing voor een verklaring dat een oorlog beëindigd is.
Artikel 97
1. Ten behoeve van de verdediging en ter bescherming van de belangen van het Koninkrijk, alsmede ten behoeve van de handhaving en de bevordering van de internationale rechtsorde, is er een krijgsmacht.
2. De regering heeft het oppergezag over de krijgsmacht.
Artikel 98
1. De krijgsmacht bestaat uit vrijwillig dienenden en kan mede bestaan uit dienstplichtigen.
2. De wet regelt de verplichte militaire dienst en de bevoegdheid tot opschorting van de oproeping in werkelijke dienst.
Artikel 99
De wet regelt vrijstelling van militaire dienst wegens ernstige gewetensbezwaren.
Artikel 99a
Volgens bij de wet te stellen regels kunnen plichten worden opgelegd ten behoeve van de civiele verdediging.
Artikel 100
1. De regering verstrekt de StatenGeneraal vooraf inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht ter handhaving of bevordering van de internationale rechtsorde. Daaronder is begrepen het vooraf verstrekken van inlichtingen over de inzet of het ter beschikking stellen van de krijgsmacht voor humanitaire hulpverlening in geval van gewapend conflict.
2. Het eerste lid geldt niet, indien dwingende redenen het vooraf verstrekken van inlichtingen verhinderen. In dat geval worden inlichtingen zo spoedig mogelijk verstrekt.
Artikel 101
[Vervallen per 01111995]
Artikel 102
[Vervallen per 18072000]
Artikel 103
1. De wet bepaalt in welke gevallen ter handhaving van de uit of inwendige veiligheid bij koninklijk besluit een door de wet als zodanig aan te wijzen uitzonderingstoestand kan worden afgekondigd; zij regelt de gevolgen.
2. Daarbij kan worden afgeweken van de grondwetsbepalingen inzake de bevoegdheden van de besturen van provincies, gemeenten, openbare lichamen als bedoeld in artikel 132a en waterschappen, van de grondrechten geregeld in de artikelen 6, voor zover dit de uitoefening buiten gebouwen en besloten plaatsen van het in dit artikel omschreven recht betreft, 7, 8, 9, 12, tweede en derde lid, en 13, alsmede van artikel 113, eerste en derde lid.
3. Terstond na de afkondiging van een uitzonderingstoestand en voorts, zolang deze niet bij koninklijk besluit is opgeheven, telkens wanneer zij zulks nodig oordelen beslissen de StatenGeneraal omtrent het voortduren daarvan; zij beraadslagen en besluiten ter zake in verenigde vergadering.
Artikel 104
Belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet. Andere heffingen van het Rijk worden bij de wet geregeld.
Artikel 105
1. De begroting van de ontvangsten en de uitgaven van het Rijk wordt bij de wet vastgesteld.
2. Jaarlijks worden voorstellen van algemene begrotingswetten door of vanwege de Koning ingediend op het in artikel 65 bedoelde tijdstip.
3. De verantwoording van de ontvangsten en de uitgaven van het Rijk wordt aan de StatenGeneraal gedaan overeenkomstig de bepalingen van de wet. De door de Algemene Rekenkamer goedgekeurde rekening wordt aan de StatenGeneraal overgelegd.
4. De wet stelt regels omtrent het beheer van de financiën van het Rijk.
Artikel 106
De wet regelt het geldstelsel.
Artikel 107
1. De wet regelt het burgerlijk recht, het strafrecht en het burgerlijk en strafprocesrecht in algemene wetboeken, behoudens de bevoegdheid tot regeling van bepaalde onderwerpen in afzonderlijke wetten.
2. De wet stelt algemene regels van bestuursrecht vast.
Artikel 108
[Vervallen per 25031999]
Artikel 109
De wet regelt de rechtspositie van de ambtenaren. Zij stelt tevens regels omtrent hun bescherming bij de arbeid en omtrent medezeggenschap.
Artikel 110
De overheid betracht bij de uitvoering van haar taak openbaarheid volgens regels bij de wet te stellen.
Artikel 111
Ridderorden worden bij de wet ingesteld.
Hoofdstuk 6. Rechtspraak
Artikel 112
1. Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en over schuldvorderingen.
2. De wet kan de berechting van geschillen die niet uit burgerlijke rechtsbetrekkingen zijn ontstaan, opdragen hetzij aan de rechterlijke macht, hetzij aan gerechten die niet tot de rechterlijke macht behoren. De wet regelt de wijze van behandeling en de gevolgen van de beslissingen.
Artikel 113
1. Aan de rechterlijke macht is voorts opgedragen de berechting van strafbare feiten.
2. Tuchtrechtspraak door de overheid ingesteld wordt bij de wet geregeld.
3. Een straf van vrijheidsontneming kan uitsluitend door de rechterlijke macht worden opgelegd.
4. Voor berechting buiten Nederland en voor het oorlogsstrafrecht kan de wet afwijkende regels stellen.
Artikel 114
De doodstraf kan niet worden opgelegd.
Artikel 115
Ten aanzien van de in artikel 112, tweede lid, bedoelde geschillen kan administratief beroep worden opengesteld.
Artikel 116
1. De wet wijst de gerechten aan die behoren tot de rechterlijke macht.
2. De wet regelt de inrichting, samenstelling en bevoegdheid van de rechterlijke macht.
3. De wet kan bepalen, dat aan rechtspraak door de rechterlijke macht mede wordt deelgenomen door personen die niet daartoe behoren.
4. De wet regelt het toezicht door leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast uit te oefenen op de ambtsvervulling door zodanige leden en door de personen bedoeld in het vorige lid.
Artikel 117
1. De leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast en de procureurgeneraal bij de Hoge Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd.
2. Op eigen verzoek en wegens het bereiken van een bij de wet te bepalen leeftijd worden zij ontslagen.
3. In de gevallen bij de wet bepaald kunnen zij door een bij de wet aangewezen, tot de rechterlijke macht behorend gerecht worden geschorst of ontslagen.
4. De wet regelt overigens hun rechtspositie.
Artikel 118
1. De leden van de Hoge Raad der Nederlanden worden benoemd uit een voordracht van drie personen, opgemaakt door de Tweede Kamer der StatenGeneraal.
2. De Hoge Raad is in de gevallen en binnen de grenzen bij de wet bepaald, belast met de cassatie van rechterlijke uitspraken wegens schending van het recht.
3. Bij de wet kunnen aan de Hoge Raad ook andere taken worden opgedragen.
Artikel 119
De leden van de StatenGeneraal, de ministers en de staatssecretarissen staan wegens ambtsmisdrijven in die betrekkingen gepleegd, ook na hun aftreden terecht voor de Hoge Raad. De opdracht tot vervolging wordt gegeven bij koninklijk besluit of bij een besluit van de Tweede Kamer.
Artikel 120
De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwettigheid van wetten en verdragen.
Artikel 121
Met uitzondering van de gevallen bij de wet bepaald vinden de terechtzittingen in het openbaar plaats en houden de vonnissen de gronden in waarop zij rusten. De uitspraak geschiedt in het openbaar.
Artikel 122
1. Gratie wordt verleend bij koninklijk besluit na advies van een bij de wet aangewezen gerecht en met inachtneming van bij of krachtens de wet te stellen voorschriften.
2. Amnestie wordt bij of krachtens de wet verleend.
Hoofdstuk 7. Provincies, gemeenten, Caribische openbare lichamen, waterschappen en andere openbare lichamen
Artikel 123
1. Bij de wet kunnen provincies en gemeenten worden opgeheven en nieuwe ingesteld.
2. De wet regelt de wijziging van provinciale en gemeentelijke grenzen.
Artikel 124
1. Voor provincies en gemeenten wordt de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake hun huishouding aan hun besturen overgelaten.
2. Regeling en bestuur kunnen van de besturen van provincies en gemeenten worden gevorderd bij of krachtens de wet.
Artikel 125
1. Aan het hoofd van de provincie en de gemeente staan provinciale staten onderscheidenlijk de gemeenteraad. Hun vergaderingen zijn openbaar, behoudens bij de wet te regelen uitzonderingen.
2. Van het bestuur van de provincie maken ook deel uit gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning, van het bestuur van de gemeente het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester.
Artikel 126
Bij de wet kan worden bepaald, dat de commissaris van de Koning wordt belast met de uitvoering van een door de regering te geven ambtsinstructie.
Artikel 127
Provinciale staten en de gemeenteraad stellen, behoudens bij de wet of door hen krachtens de wet te bepalen uitzonderingen, de provinciale onderscheidenlijk de gemeentelijke verordeningen vast.
Artikel 128
Behoudens in de gevallen bedoeld in artikel 123, kan de toekenning van bevoegdheden, als bedoeld in artikel 124, eerste lid, aan andere organen dan die, genoemd in artikel 125, alleen door provinciale staten onderscheidenlijk de gemeenteraad geschieden.
Artikel 129
1. De leden van provinciale staten en van de gemeenteraad worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders, tevens ingezetenen van de provincie onderscheidenlijk de gemeente, die voldoen aan de vereisten die gelden voor de verkiezing van de Tweede Kamer der StatenGeneraal. Voor het lidmaatschap gelden dezelfde vereisten.
2. De leden worden gekozen op de grondslag van evenredige vertegenwoordiging binnen door de wet te stellen grenzen.
3. De artikelen 53, tweede lid, en 59 zijn van toepassing. Artikel 57a is van overeenkomstige toepassing.
4. De zittingsduur van provinciale staten en de gemeenteraad is vier jaren, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen.
5. De wet bepaalt welke betrekkingen niet gelijktijdig met het lidmaatschap kunnen worden uitgeoefend. De wet kan bepalen, dat beletselen voor het lidmaatschap voortvloeien uit verwantschap of huwelijk en dat het verrichten van bij de wet aangewezen handelingen tot het verlies van het lidmaatschap kan leiden.
6. De leden stemmen zonder last.
Artikel 130
De wet kan het recht de leden van de gemeenteraad te kiezen en het recht lid van de gemeenteraad te zijn toekennen aan ingezetenen, die geen Nederlander zijn, mits zij tenminste voldoen aan de vereisten die gelden voor ingezetenen die tevens Nederlander zijn.
Artikel 131
De commissaris van de Koning en de burgemeester worden bij koninklijk besluit benoemd.
Artikel 132
1. De wet regelt de inrichting van provincies en gemeenten, alsmede de samenstelling en bevoegdheid van hun besturen.
2. De wet regelt het toezicht op deze besturen.
3. Besluiten van deze besturen kunnen slechts aan voorafgaand toezicht worden onderworpen in bij of krachtens de wet te bepalen gevallen.
4. Vernietiging van besluiten van deze besturen kan alleen geschieden bij koninklijk besluit wegens strijd met het recht of het algemeen belang.
5. De wet regelt de voorzieningen bij in gebreke blijven ten aanzien van regeling en bestuur, gevorderd krachtens artikel 124, tweede lid. Bij de wet kunnen met afwijking van de artikelen 125 en 127 voorzieningen worden getroffen voor het geval het bestuur van een provincie of een gemeente zijn taken grovelijk verwaarloost.
6. De wet bepaalt welke belastingen door de besturen van provincies en gemeenten kunnen worden geheven en regelt hun financiële verhouding tot het Rijk.
Artikel 132a
1. Bij de wet kunnen in het Caribische deel van Nederland andere territoriale openbare lichamen dan provincies en gemeenten worden ingesteld en opgeheven.
2. De artikelen 124, 125 en 127 tot en met 132 zijn ten aanzien van deze openbare lichamen van overeenkomstige toepassing.
3. In deze openbare lichamen worden verkiezingen gehouden voor een kiescollege voor de Eerste Kamer. Artikel 129 is van overeenkomstige toepassing.
4. Voor deze openbare lichamen kunnen regels worden gesteld en andere specifieke maatregelen worden getroffen met het oog op bijzondere omstandigheden waardoor deze openbare lichamen zich wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van Nederland.
Artikel 133
1. De opheffing en instelling van waterschappen, de regeling van hun taken en inrichting, alsmede de samenstelling van hun besturen, geschieden volgens bij de wet te stellen regels bij provinciale verordening, voor zover bij of krachtens de wet niet anders is bepaald.
2. De wet regelt de verordenende en andere bevoegdheden van de besturen van de waterschappen, alsmede de openbaarheid van hun vergaderingen.
3. De wet regelt het provinciale en overige toezicht op deze besturen. Vernietiging van besluiten van deze besturen kan alleen geschieden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.
Artikel 134
1. Bij of krachtens de wet kunnen openbare lichamen voor beroep en bedrijf en andere openbare lichamen worden ingesteld en opgeheven.
2. De wet regelt de taken en de inrichting van deze openbare lichamen, de samenstelling en bevoegdheid van hun besturen, alsmede de openbaarheid van hun vergaderingen. Bij of krachtens de wet kan aan hun besturen verordenende bevoegdheid worden verleend.
3. De wet regelt het toezicht op deze besturen. Vernietiging van besluiten van deze besturen kan alleen geschieden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.
Artikel 135
De wet geeft regels ter voorziening in zaken waarbij twee of meer openbare lichamen zijn betrokken. Daarbij kan in de instelling van een nieuw openbaar lichaam worden voorzien, in welk geval artikel 134, tweede en derde lid, van toepassing is.
Artikel 136
De geschillen tussen openbare lichamen worden bij koninklijk besluit beslist, tenzij deze behoren tot de kennisneming van de rechterlijke macht of hun beslissing bij de wet aan anderen is opgedragen.
Hoofdstuk 8. Herziening van de Grondwet
Artikel 137
1. De wet verklaart, dat een verandering in de Grondwet, zoals zij die voorstelt, in overweging zal worden genomen.
2. De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, een voorstel voor zodanige wet splitsen.
3. Na de bekendmaking van de wet, bedoeld in het eerste lid, wordt de Tweede Kamer ontbonden.
4. Nadat de nieuwe Tweede Kamer is samengekomen, overwegen beide kamers in tweede lezing het voorstel tot verandering, bedoeld in het eerste lid. Zij kunnen dit alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
5. De Tweede Kamer kan, al dan niet op een daartoe door of vanwege de Koning ingediend voorstel, met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen een voorstel tot verandering splitsen.
Artikel 138
1. Voordat de in tweede lezing aangenomen voorstellen tot verandering in de Grondwet door de Koning worden bekrachtigd, kunnen bij de wet:
a. de aangenomen voorstellen en de ongewijzigd gebleven bepalingen van de Grondwet voor zoveel nodig aan elkaar worden aangepast;
b. de indeling in en de plaats van hoofdstukken, paragrafen en artikelen, alsmede de opschriften worden gewijzigd.
2. Een voorstel van wet, houdende voorzieningen als bedoeld in het eerste lid onder a, kunnen de kamers alleen aannemen met ten minste twee derden van het aantal uitgebrachte stemmen.
Artikel 139
De veranderingen in de Grondwet, door de StatenGeneraal aangenomen en door de Koning bekrachtigd, treden terstond in werking, nadat zij zijn bekendgemaakt.
Artikel 140
Bestaande wetten en andere regelingen en besluiten die in strijd zijn met een verandering in de Grondwet, blijven gehandhaafd, totdat daarvoor overeenkomstig de Grondwet een voorziening is getroffen.
Artikel 141
De tekst van de herziene Grondwet wordt bij koninklijk besluit bekendgemaakt, waarbij hoofdstukken, paragrafen en artikelen kunnen worden vernummerd en verwijzingen dienovereenkomstig kunnen
worden veranderd.
Artikel 142
De Grondwet kan bij de wet met het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in overeenstemming worden gebracht. De artikelen 139, 140 en 141 zijn van overeenkomstige toepassing.
Additionele artikelen
Artikel I
De artikelen 57a en 129, derde lid, tweede volzin treden eerst na vier jaar of op een bij of krachtens de wet te bepalen eerder tijdstip in werking.
Artikel II
Artikel 54, tweede lid, naar de tekst van 1983 blijft gedurende vijf jaren of een bij of krachtens de wet te bepalen kortere termijn van kracht. Deze termijn kan bij de wet voor ten hoogste vijf jaren worden verlengd.
* Artikel 54, tweede lid Van het kiesrecht is uitgesloten:
a. hij die wegens het begaan van een daartoe bij de wet aangewezen delict bij onherroepelijke rechterlijke uitspraak is veroordeeld tot een vrijheidsstraf van ten minste een jaar en hierbij tevens is ontzet van het kiesrecht;
b. hij die krachtens onherroepelijke rechterlijke uitspraak wegens een geestelijke stoornis onbekwaam is rechtshandelingen te verrichten.
Artikel III
[Vervallen per 01111995]
Artikel IV
[Wijzigt het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.]
Artikel V
[Vervallen per 01111995]
Artikel VI
[Vervallen per 01111995]
Artikel VII
[Vervallen per 01111995]
Artikel VIII
[Vervallen per 01111995]
Artikel IX
Artikel 16 is niet van toepassing ten aanzien van feiten, strafbaar gesteld krachtens het Besluit Buitengewoon Strafrecht.
Artikel X
[Vervallen per 01111995]
Artikel XI
[Vervallen per 02111999]
Artikel XII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XIII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XIV
[Vervallen per 01111995]
Artikel XV
[Vervallen per 01111995]
Artikel XVI
[Vervallen per 01111995]
Artikel XVII
[Vervallen per 25031999]
Artikel XVIII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XIX
Het formulier van afkondiging, vastgesteld bij artikel 81 en de formulieren van verzending en kennisgeving, vastgesteld bij de artikelen 123, 124, 127, 128 en 130 van de Grondwet naar de tekst van 1972, blijven van kracht totdat daarvoor een regeling is getroffen.
Artikel. 81 Het formulier van afkondiging der wetten is het volgende: "Wij" enz. "Koning der Nederlanden", enz. "Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: "Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat" enz. (De beweegredenen der wet). "Zo is het, dat Wij, de Raad van State gehoord, en met gemeen overleg der StatenGeneraal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze" enz. (De inhoud der wet). "Gegeven". enz. Ingeval een Koningin regeert of het Koninklijk gezag door een Regent of door de Raad van State wordt waargenomen, wordt de daardoor nodige wijziging in dit formulier gebracht.
Artikel. 130 De Koning doet de StatenGeneraal zo spoedig mogelijk kennis dragen, of hij een voorstel van wet, door hen aangenomen, al dan niet goedkeurt. Die kennisgeving geschiedt met een der volgende formulieren: "De Koning bewilligt in het voorstel."
of: "De Koning houdt het voorstel in overweging."
Artikel XX
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXI
[Vervallen per 02111999]
Artikel XXII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXIII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXIV
[Vervallen per 25031999]
Artikel XXV
[Vervallen per 25031999]
Artikel XXVI
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXVII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXVIII
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXIX
[Vervallen per 01111995]
Artikel XXX
[Vervallen per 02111999]
The Constitution of the Kingdom of the Netherlands 2008
Published by the Ministry of the Interior and Kingdom Relations, Constitutional Affairs and Legislation Division in collaboration with the Translation Department of the Ministry of Foreign Affairs
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 1 22-09-2008 11:14:18
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 2 22-09-2008 11:14:18
2
Contents
ChAPTeR 1 Fundamental rights 5
ChAPTeR 2 Government 10
ChAPTeR 3 The States General 15
National Ombudsman and permanent advisory bodies
other public bodies
which are to remain in force for the time being
ChAPTeR 4 Council of State, Court of Audit, 19
ChAPTeR 5 Legislation and administration 21
ChAPTeR 6 The administration of justice 26
ChAPTeR 7 Provinces, municipalities, water boards and 28
ChAPTeR 8 Revision of the Constitution 31
Additional articles 33
Articles of the 1972 and 1983 text of the Constitution 35
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 3 22-09-2008 11:14:18
3
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 4 22-09-2008 11:14:18
4
ChAPTeR 1 Fundamental rights
Article 1
All persons in the Netherlands shall be treated equally in equal circumstances. Discrimination on the grounds of religion, belief, political opinion, race or sex or on any other grounds whatsoever shall not be permitted.
Article 2
1. Dutch nationality shall be regulated by Act of Parliament. 2. The admission and expulsion of aliens shall be regulated by Act of Parliament. 3. extradition may take place only pursuant to a treaty. Further regulations concerning extradition shall be laid down by Act of Parliament. 4. everyone shall have the right to leave the country, except in the cases laid down by Act of Parliament.
Article 3
All Dutch nationals shall be equally eligible for appointment to public service.
Article 4
every Dutch national shall have an equal right to elect the members of the general representative bodies and to stand for election as a member of those bodies, subject to the limitations and exceptions prescribed by Act of Parliament.
Article 5
everyone shall have the right to submit petitions in writing to the competent authorities.
Article 6
1. everyone shall have the right to profess freely his religion or belief, either individually or in community with others, without prejudice to his responsibility under the law. 2. Rules concerning the exercise of this right other than in buildings and enclosed places may be laid down by Act of Parliament for the protection of health, in the interest of traffic and to combat or prevent disorders.
Article 7
1. No one shall require prior permission to publish thoughts or opinions through the press, without prejudice to the responsibility of every person under the law. 2. Rules concerning radio and television shall be laid down by Act of Parliament. There shall be no prior supervision of the content of a radio or television broadcast.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 5 22-09-2008 11:14:18
5
3. No one shall be required to submit thoughts or opinions for prior approval in order to disseminate them by means other than those mentioned in the preceding paragraphs, without prejudice to the responsibility of every person under the law. The holding of performances open to persons younger than sixteen years of age may be regulated by Act of Parliament in order to protect good morals. 4. The preceding paragraphs do not apply to commercial advertising.
Article 8
The right of association shall be recognised. This right may be restricted by Act of Parliament in the interest of public order.
Article 9
1. The right of assembly and demonstration shall be recognised, without prejudice to the responsibility of everyone under the law. 2. Rules to protect health, in the interest of traffic and to combat or prevent disorders may be laid down by Act of Parliament.
Article 10
1. everyone shall have the right to respect for his privacy, without prejudice to restrictions laid down by or pursuant to Act of Parliament. 2. Rules to protect privacy shall be laid down by Act of Parliament in connection with the recording and dissemination of personal data. 3. Rules concerning the rights of persons to be informed of data recorded concerning them and of the use that is made thereof, and to have such data corrected shall be laid down by Act of Parliament.
Article 11
everyone shall have the right to inviolability of his person, without prejudice to restrictions laid down by or pursuant to Act of Parliament.
Article 12
1. entry into a home against the will of the occupant shall be permitted only in the cases laid down by or pursuant to Act of Parliament, by those designated for the purpose by or pursuant to Act of Parliament. 2. Prior identification and notice of purpose shall be required in order to enter a home under the preceding paragraph, subject to the exceptions prescribed by Act of Parliament. 3. A written report of the entry shall be issued to the occupant as soon as possible. If the entry was made in the interests of state security or criminal proceedings, the issue of the report may be postponed under rules to be laid down by Act of Parliament. A report need not be issued in cases, to be determined by Act of Parliament, where such issue would never be in the interests of state security.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 6 22-09-2008 11:14:18
6
Article 13
1. The privacy of correspondence shall not be violated except in the cases laid down by Act of Parliament, by order of the courts. 2. The privacy of the telephone and telegraph shall not be violated except, in the cases laid down by Act of Parliament, by or with the authorisation of those designated for the purpose by Act of Parliament.
Article 14
1. expropriation may take place only in the public interest and on prior assurance of full compensation, in accordance with regulations laid down by or pursuant to Act of Parliament. 2. Prior assurance of full compensation shall not be required if in an emergency immediate expropriation is called for. 3. In the cases laid down by or pursuant to Act of Parliament there shall be a right to full or partial compensation if in the public interest the competent authority destroys property or renders it unusable or restricts the exercise of the owner’s rights to it.
Article 15
1. Other than in the cases laid down by or pursuant to Act of Parliament, no one may be deprived of his liberty. 2. Anyone who has been deprived of his liberty other than by order of a court may request a court to order his release. In such a case he shall be heard by the court within a period to be laid down by Act of Parliament. The court shall order his immediate release if it considers the deprivation of liberty to be unlawful. 3. The trial of a person who has been deprived of his liberty pending trial shall take place within a reasonable period. 4. A person who has been lawfully deprived of his liberty may be restricted in the exercise of fundamental rights in so far as the exercise of such rights is not compatible with the deprivation of liberty.
Article 16
No offence shall be punishable unless it was an offence under the law at the time it was committed.
Article 17
No one may be prevented against his will from being heard by the courts to which he is entitled to apply under the law.
Article 18
1. everyone may be legally represented in legal and administrative proceedings. 2. Rules concerning the granting of legal aid to persons of limited means shall be laid down by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 7 22-09-2008 11:14:18
7
Article 19
1. It shall be the concern of the authorities to promote the provision of sufficient employment. 2. Rules concerning the legal status and protection of working persons and concerning co-determination shall be laid down by Act of Parliament. 3. The right of every Dutch national to a free choice of work shall be recognised, without prejudice to the restrictions laid down by or pursuant to Act of Parliament.
Article 20
1. It shall be the concern of the authorities to secure the means of subsistence of the population and to achieve the distribution of wealth. 2. Rules concerning entitlement to social security shall be laid down by Act of Parliament. 3. Dutch nationals resident in the Netherlands who are unable to provide for themselves shall have a right, to be regulated by Act of Parliament, to aid from the authorities.
Article 21
It shall be the concern of the authorities to keep the country habitable and to protect and improve the environment.
Article 22
1. The authorities shall take steps to promote the health of the population. 2. It shall be the concern of the authorities to provide sufficient living accommodation. 3. The authorities shall promote social and cultural development and leisure activities.
Article 23
1. education shall be the constant concern of the Government. 2. All persons shall be free to provide education, without prejudice to the authorities’ right of supervision and, with regard to forms of education designated by law, their right to examine the competence and moral integrity of teachers, to be regulated by Act of Parliament. 3. education provided by public authorities shall be regulated by Act of Parliament, paying due respect to everyone’s religion or belief. 4. The authorities shall ensure that primary education is provided in a sufficient number of public-authority schools in every municipality. Deviations from this provision may be permitted under rules to be established by Act of Parliament on condition that there is opportunity to receive the said form of education, whether in a public-authority school or otherwise. 5. The standards required of schools financed either in part or in full from public funds shall be regulated by Act of Parliament, with due regard, in the case of private schools, to the freedom to provide education according to religious or other belief.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 8 22-09-2008 11:14:18
8
6. The requirements for primary education shall be such that the standards both of private schools fully financed from public funds and of public-authority schools are fully guaranteed. The relevant provisions shall respect in particular the freedom of private schools to choose their teaching aids and to appoint teachers as they see fit. 7. Private primary schools that satisfy the conditions laid down by Act of Parliament shall be financed from public funds according to the same standards as public-authority schools. The conditions under which private secondary education and pre-university education shall receive contributions from public funds shall be laid down by Act of Parliament. 8. The Government shall submit annual reports on the state of education to the States General.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 9 22-09-2008 11:14:18
9
ChAPTeR 2 Government
§ 1. The King
Article 24
The title to the Throne shall be hereditary and shall vest in the legitimate descendants of King William I, Prince of Orange-Nassau.
Article 25
On the death of the King, the title to the Throne shall pass by hereditary succession to the King’s legitimate descendants in order of seniority, the same rule governing succession by the issue of descendants who predecease the King. If the King has no descendants, the title to the Throne shall pass in the same way to the legitimate descendants of the King’s parent and then of his grandparent who are in the line of succession but are not further removed from the deceased King than the third degree of consanguinity.
Article 26
For the purposes of hereditary succession, the child of a woman pregnant at the moment of the death of the King shall be deemed already born. If it is stillborn it shall be deemed to have never existed.
Article 27
hereditary succession to the Throne in the event of abdication shall take place according to the rules set out in the above articles. Children born after an abdication and their descendants shall be excluded from the hereditary succession.
Article 28
1. The King shall be deemed to have abdicated if he contracts a marriage without having obtained consent by Act of Parliament. 2. Anyone in line of succession to the Throne who contracts such a marriage shall be excluded from the hereditary succession, together with any children born of the marriage and their issue. 3. The two houses of the States General (Parliament) shall meet to consider and decide upon a Bill for granting such consent in joint session.
Article 29
1. One or more persons may be excluded from the hereditary succession by Act of Parliament if exceptional circumstances necessitate. 2. The Bill for this purpose shall be presented by or on behalf of the King. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session. Such a Bill shall be passed only if at least two- thirds of the votes cast are in favour.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 10 22-09-2008 11:14:18
10
Article 30
1. A successor to the Throne may be appointed by Act of Parliament if it appears that there will otherwise be no successor. The Bill shall be presented by or on behalf of the King, upon which the houses shall be dissolved. The newly convened houses shall discuss and decide upon the matter in joint session. Such a Bill shall be passed only if at least two-thirds of the votes cast are in favour. 2. The houses shall be dissolved if there is no successor on the death or abdication of the King. The newly convened houses shall meet in joint session within four months of the decease or abdication in order to decide on the appointment of a King. They may appoint a successor only if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 31
1. An appointed King may be succeeded only by his legitimate descendants by virtue of hereditary succession. 2. The provisions on hereditary succession and the first paragraph of this article shall apply mutatis mutandis to an appointed successor who has not yet become King.
Article 32
Upon assuming the royal prerogative the King shall be sworn in and inaugurated as soon as possible in the capital city, Amsterdam, at a public and joint session of the two houses of the States General. The King shall swear or promise allegiance to the Constitution and that he will faithfully discharge his duties. Specific rules shall be laid down by Act of Parliament.
Article 33
The King shall not exercise the royal prerogative before attaining the age of eighteen.
Article 34
Parental responsibility for and guardianship of a King who is a minor, and the supervision thereof, shall be regulated by Act of Parliament. The two houses of the States General shall meet in joint session to consider and decide upon the matter.
Article 35
1. If the Cabinet (Ministerraad) is of the opinion that the King is unable to exercise the royal prerogative it shall inform the two houses of the States General accordingly and shall also present to them the recommendation it has requested from the Council of State (Raad van State). The two houses of the States General shall then meet in joint session. 2. If the two houses of the States General share this opinion, they shall then resolve that the King is unable to exercise the royal prerogative. This resolution shall be made public on the instructions of the Speaker presiding over the joint session and shall enter into force immediately.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 11 22-09-2008 11:14:18
11
3. As soon as the King regains the ability to exercise the royal prerogative, notice of the fact shall be given in an Act of Parliament. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session. The King shall resume the exercise of the royal prerogative as soon as the Act has been made public. 4. If it has been resolved that the King is unable to exercise the royal prerogative, guardianship over his person shall, if necessary, be regulated by Act of Parliament. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session.
Article 36
The King may temporarily relinquish the exercise of the royal prerogative and resume the exercise thereof pursuant to Act of Parliament. The relevant Bill shall be presented by or on behalf of the King. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session.
Article 37
1. The royal prerogative shall be exercised by a Regent: a. until the King has attained the age of eighteen; b. if the title to the Throne may vest in an unborn child; c. if it has been resolved that the King is unable to exercise the royal prerogative; d. if the King has temporarily relinquished the exercise of the royal prerogative; e. in the absence of a successor following the death or abdication of the King. 2. The Regent shall be appointed by Act of Parliament. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session. 3. In the cases specified in paragraph 1 (c) and (d) above, the descendant of the King who is the heir presumptive shall become Regent by right if he has attained the age of eighteen. 4. The Regent shall swear or promise allegiance to the Constitution and that he will faithfully discharge his duties before the two houses of Parliament meeting in joint session. Rules regarding the office of Regent shall be made by Act of Parliament, which may contain provisions for succession and replacement. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session. 5. Articles 35 and 36 shall apply mutatis mutandis to the Regent.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 12 22-09-2008 11:14:18
12
Article 38
The royal prerogative shall be exercised by the Council of State until such time as alternative provision is made for the exercise of such power.
Article 39
Membership of the Royal house shall be regulated by Act of Parliament.
Article 40
1. The King shall receive annual payments from the State according to rules to be laid down by Act of Parliament. The Act shall also specify which other members of the Royal house shall receive payments from the State and shall regulate the payments themselves. 2. The payments received by them from the State, together with such assets as are of assistance to them in the exercise of their duties, shall be exempt from personal taxation. In addition anything received by the King or his heir presumptive from a member of the Royal house by inheritance or as a gift shall be exempt from inheritance tax, transfer tax or gifts tax. Additional exemption from taxation may be granted by Act of Parliament. 3. Bills containing legislation as referred to in the previous paragraphs may be passed by the States General only if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 41
The King shall organise his household, taking due account of the public interest.
§ 2. The King and the Ministers
Article 42
1. The Government shall comprise the King and the Ministers. 2. The Ministers, and not the King, shall be responsible for acts of government.
Article 43
The Prime Minister and the other Ministers shall be appointed and dismissed by Royal Decree.
Article 44
1. Ministries shall be established by Royal Decree. They shall be headed by a Minister. 2. Non-departmental Ministers may also be appointed.
Article 45
1. The Ministers shall together constitute the Cabinet. 2. The Prime Minister shall chair the Cabinet. 3. The Cabinet shall consider and decide upon overall government policy and shall promote the coherence thereof.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 13 22-09-2008 11:14:18
13
Article 46
1. State Secretaries may be appointed and dismissed by Royal Decree. 2. A State Secretary shall act with ministerial authority in place of the Minister in cases in which the Minister considers it necessary; the State Secretary shall observe the Minister’s instructions in such cases. Responsibility shall rest with the State Secretary without prejudice to the responsibility of the Minister.
Article 47
All Acts of Parliament and Royal Decrees shall be signed by the King and by one or more Ministers or State Secretaries.
Article 48
The Royal Decree appointing the Prime Minister shall be countersigned by the latter. Royal Decrees appointing or dismissing Ministers and State Secretaries shall be countersigned by the Prime Minister.
Article 49
Upon accepting office Ministers and State Secretaries shall swear an oath or make an affirmation and promise in the presence of the King, in the manner prescribed by Act of Parliament, that they have not done anything which may legally debar them from holding office, and shall also swear or promise allegiance to the Constitution and that they will faithfully discharge their duties.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 14 22-09-2008 11:14:18
14
ChAPTeR 3 The States General
§ 1. Organisation and composition
Article 50
The States General shall represent the entire people of the Netherlands.
Article 51
1. The States General shall consist of a Lower house (Tweede Kamer) and an Upper house (eerste Kamer). 2. The Lower house shall consist of one hundred and fifty members. 3. The Upper house shall consist of seventy-five members. 4. The two houses shall be deemed a single entity when they meet in joint session.
Article 52
1. The duration of both houses shall be four years. 2. The duration of the Upper house shall be amended accordingly if the duration of the provincial councils (provinciale staten) is altered by Act of Parliament to a term other than four years.
Article 53
1. The members of both houses shall be elected by proportional representation within the limits to be laid down by Act of Parliament. 2. elections shall be by secret ballot.
Article 54
1. The members of the Lower house shall be elected directly by Dutch nationals who have attained the age of eighteen, with the exception of any Dutch nationals who may be excluded by Act of Parliament by virtue of the fact that they are not resident in the Netherlands. 2. Anyone who has committed an offence designated by Act of Parliament and has been sentenced as a result by a final and conclusive judgment of a court of law to a custodial sentence of not less than one year and simultaneously disqualified from voting shall not be entitled to vote.
Article 55
The members of the Upper house shall be chosen by the members of the provincial councils. The election shall take place not more than three months after the election of the members of the provincial councils except in the event of the dissolution of the house.
Article 56
To be eligible for membership of the States General, a person must be a Dutch national, must have attained the age of eighteen years and must not have been disqualified from voting.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 15 22-09-2008 11:14:18
15
Article 57
1. No one may be a member of both houses. 2. A member of the States General may not be a Minister, State Secretary, member of the Council of State, member of the Court of Audit (Algemene Rekenkamer), National Ombudsman or Deputy Ombudsman, member of the Supreme Court, or Procurator General or Advocate General at the Supreme Court. 3. Notwithstanding the above, a Minister or State Secretary who has offered to tender his resignation may combine the said office with membership of the States General until such time as a decision is taken on such resignation. 4. Other public functions which may not be held simultaneously by a person who is a member of the States General or of one of the houses may be designated by Act of Parliament.
Article 57a
The temporary replacement of a member of the States General during pregnancy and maternity leave or during illness shall be regulated by Act of Parliament.
Article 58
each house shall examine the credentials of its newly appointed members and shall decide with due reference to rules to be established by Act of Parliament any disputes arising in connection with the credentials or the election.
Article 59
All other matters pertaining to the right to vote and to elections shall be regulated by Act of Parliament.
Article 60
Upon accepting office members of the houses shall swear an oath or make an affirmation and promise before the house in the manner prescribed by Act of Parliament that they have not done anything which may legally debar them from holding office, and shall also swear or promise allegiance to the Constitution and that they will faithfully discharge their duties.
Article 61
1. each house shall appoint a Speaker from among its members. 2. each house shall appoint a Clerk who, like the other officials of the two houses, may not be a member of the States General.
Article 62
The Speaker of the Upper house shall preside when the two houses meet in joint session.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 16 22-09-2008 11:14:18
16
Article 63
Financial remuneration for members and former members of the States General and their dependants shall be regulated by Act of Parliament. The houses may pass a Bill on the matter only if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 64
1. each of the houses may be dissolved by Royal Decree. 2. A decree for dissolution shall also require new elections to be held for the house which has been dissolved and the newly elected house to meet within three months. 3. The dissolution shall take effect on the day on which the newly elected house meets. 4. The duration of a Lower house that meets following a dissolution shall be determined by Act of Parliament; the term may not exceed five years. The duration of an Upper house that meets following a dissolution shall end at the time at which the duration of the dissolved house would have ended.
§ 2. Procedure
Article 65
A statement of the policy to be pursued by the Government shall be given by or on behalf of the King before a joint session of the two houses of the States General that shall be held every year on the third Tuesday in September or on such earlier date as may be prescribed by Act of Parliament.
Article 66
1. The sittings of the States General shall be held in public. 2. The sittings shall be held in camera if one tenth of the members present so require or if the Speaker considers it necessary. 3. The house, or the two houses meeting in joint session, shall then decide whether the deliberations are to continue and the decisions to be taken in camera.
Article 67
1. The two houses may deliberate or take decisions, either separately or in joint session, only if more than half of the members are present. 2. Decisions shall be taken by majority. 3. The members shall not be bound by a mandate or instructions when casting their votes. 4. Voting on items of business not relating to individuals shall be oral and by roll call if requested by one member.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 17 22-09-2008 11:14:18
17
Article 68
Ministers and State Secretaries shall provide, orally or in writing, the houses either separately or in joint session with any information requested by one or more members, provided that the provision of such information does not conflict with the interests of the State.
Article 69
1. Ministers and State Secretaries shall have the right to attend sittings of the States General and may take part in the deliberations. 2. They may be invited to be present at sittings of the houses of the States General meeting either separately or in joint session. 3. They may be assisted at the sittings by persons nominated by them.
Article 70
The two houses shall jointly and separately have the right of inquiry (enquête) to be regulated by Act of Parliament.
Article 71
Members of the States General, Ministers, State Secretaries and other persons taking part in deliberations may not be prosecuted or otherwise held liable in law for anything they say during the sittings of the States General or of its committees or for anything they submit to them in writing.
Article 72
each house of the States General and the two houses in joint session shall draw up rules of procedure.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 18 22-09-2008 11:14:19
18
ChAPTeR 4 Council of State, Court of Audit National Ombudsman and permanent advisory bodies
Article 73
1. The Council of State or a division of the Council shall be consulted on Bills and draft orders in council as well as proposals for the approval of treaties by the States General. Such consultation may be dispensed with in cases to be laid down by Act of Parliament. 2. The Council or a division of the Council shall be responsible for investigating administrative disputes where the decision has to be given by Royal Decree, and for advising on the ruling to be given in the said dispute. 3. The Council or a division of the Council may be required by Act of Parliament to give decisions in administrative disputes.
Article 74
1. The King shall be President of the Council of State. The heir presumptive shall be legally entitled to have a seat on the Council on attaining the age of eighteen. Other members of the Royal house may be granted a seat on the Council by or in accordance with an Act of Parliament. 2. The members of the Council shall be appointed for life by Royal Decree. 3. They shall cease to be members of the Council on resignation or on attaining an age to be determined by Act of Parliament. 4. They may be suspended or dismissed from membership by the Council in instances specified by Act of Parliament. 5. Their legal status shall in other respects be regulated by Act of Parliament.
Article 75
1. The organisation, composition and powers of the Council of State shall be regulated by Act of Parliament. 2. Additional duties may be assigned to the Council or a division of the Council by Act of Parliament.
Article 76
The Court of Audit (Algemene Rekenkamer) shall be responsible for examining the State’s revenues and expenditures.
Article 77
1. The members of the Court of Audit shall be appointed for life by Royal Decree from a list of three persons per vacancy drawn up by the Lower house of the States General. 2. They shall cease to be members on resignation or on attaining an age to be determined by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 19 22-09-2008 11:14:19
19
3. They may be suspended or dismissed from membership by the Supreme Court in cases to be laid down by Act of Parliament. 4. Their legal status shall in other respects be regulated by Act of Parliament.
Article 78
1. The organisation, composition and powers of the Court of Audit shall be regulated by Act of Parliament. 2. Additional duties may be assigned to the Court of Audit by Act of Parliament.
Article 78a
1. The National Ombudsman shall investigate, on request or of his own accord, actions taken by administrative authorities of the State and other administrative authorities designated by or pursuant to Act of Parliament. 2. The National Ombudsman and a Deputy Ombudsman shall be appointed by the Lower house of the States General for a period to be determined by Act of Parliament. They may resign or retire on attaining an age to be determined by Act of Parliament. They may be suspended or dismissed by the Lower house of the States General in instances specified by Act of Parliament. Their legal status shall in other respects be regulated by Act of Parliament. 3. The powers and methods of the National Ombudsman shall be regulated by Act of Parliament. 4. Additional duties may be assigned to the National Ombudsman by or pursuant to Act of Parliament.
Article 79
1. Permanent bodies to advise on matters relating to legislation and administration of the State shall be established by or pursuant to Act of Parliament. 2. The organisation, composition and powers of such bodies shall be regulated by Act of Parliament. 3. Duties in addition to advisory ones may be assigned to such bodies by or pursuant to Act of Parliament.
Article 80
1. The recommendations made by the bodies referred to in the present chapter shall be made public according to rules to be laid down by Act of Parliament. 2. Other than in cases to be laid down by Act of Parliament, recommendations made in respect of Bills presented by or on behalf of the King shall be submitted to the States General.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 20 22-09-2008 11:14:19
20
ChAPTeR 5 Legislation and administration
§ 1. Acts of Parliament and other regulations
Article 81
Acts of Parliament shall be enacted jointly by the Government and the States General.
Article 82
1. Bills may be presented by or on behalf of the King or by the Lower house of the States General. 2. Bills which require consideration by a joint session of the States General may be presented by or on behalf of the King or by a joint session of the States General insofar as this is consistent with the relevant articles of Chapter 2. 3. Bills to be presented by the Lower house or by a joint session of the States General shall be introduced in the house or the joint session as the case may be by one or more members.
Article 83
Bills presented by or on behalf of the King shall be sent to the Lower house or to the joint session if consideration by a joint session of the States General is required.
Article 84
1. A Bill presented by or on behalf of the King that has not yet been passed by the Lower house or by a joint session of the States General may be amended by the house or the joint session as the case may be on the proposal of one or more members or by the Government. 2. Any Bill being presented by the Lower house or a joint session of the States General that has not yet been passed may be amended by the house or joint session as the case may be on the proposal of one or more members or by the member or members introducing the Bill.
Article 85
As soon as the Lower house passes a Bill or resolves to present a Bill, it shall send it to the Upper house which shall consider the Bill as sent to it by the Lower house. The Lower house may instruct one or more of its members to defend a Bill presented by it in the Upper house.
Article 86
1. A Bill may be withdrawn by or on behalf of the proposer until such time as it is passed by the States General. 2. A Bill which is to be presented by the Lower house or by a joint session of the States General may be withdrawn by the member or members introducing it until such time as it is passed.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 21 22-09-2008 11:14:19
21
Article 87
1. A Bill shall become an Act of Parliament once it has been passed by the States General and ratified by the King. 2. The King and the States General shall inform each other of their decision on any Bill.
Article 88
The publication and entry into force of Acts of Parliament shall be regulated by Act of Parliament. They shall not enter into force before they have been published.
Article 89
1. Orders in council shall be established by Royal Decree. 2. Any regulations to which penalties are attached shall be embodied in such orders only in accordance with an Act of Parliament. The penalties to be imposed shall be determined by Act of Parliament. 3. Publication and entry into force of orders in council shall be regulated by Act of Parliament. They shall not enter into force before they have been published. 4. The second and third paragraphs shall apply mutatis mutandis to other generally binding regulations established by the State.
§ 2. Miscellaneous Provisions
Article 90
The Government shall promote the development of the international legal order.
Article 91
1. The Kingdom shall not be bound by treaties, nor shall such treaties be denounced without the prior approval of the States General. The cases in which approval is not required shall be specified by Act of Parliament. 2. The manner in which approval shall be granted shall be laid down by Act of Parliament, which may provide for the possibility of tacit approval. 3. Any provisions of a treaty that conflict with the Constitution or which lead to conflicts with it may be approved by the houses of the States General only if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 92
Legislative, executive and judicial powers may be conferred on international institutions by or pursuant to a treaty, subject, where necessary, to the provisions of Article 91 paragraph 3.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 22 22-09-2008 11:14:19
22
Article 93
Provisions of treaties and of resolutions by international institutions which may be binding on all persons by virtue of their contents shall become binding after they have been published.
Article 94
Statutory regulations in force within the Kingdom shall not be applicable if such application is in conflict with provisions of treaties or of resolutions by international institutions that are binding on all persons.
Article 95
Rules regarding the publication of treaties and decisions by international institutions shall be laid down by Act of Parliament.
Article 96
1. A declaration that the Kingdom is in a state of war shall not be made without the prior approval of the States General. 2. Such approval shall not be required in cases where consultation with Parliament proves to be impossible as a consequence of the actual existence of a state of war. 3. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session. 4. The provisions of the first and third paragraphs shall apply mutatis mutandis to a declaration that a state of war has ceased.
Article 97
1. There shall be armed forces for the defence and protection of the interests of the Kingdom, and in order to maintain and promote the international legal order. 2. The Government shall have supreme authority over the armed forces.
Article 98
1. The armed forces shall consist of volunteers and may also include conscripts. 2. Compulsory military service and the power to defer the call-up to active service shall be regulated by Act of Parliament.
Article 99
exemption from military service because of serious conscientious objections shall be regulated by Act of Parliament.
Article 99a
Duties may be assigned for the purpose of civil defence in accordance with rules laid down by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 23 22-09-2008 11:14:19
23
Article 100
1. The Government shall inform the States General in advance if the armed forces are to be deployed or made available to maintain or promote the international legal order. This shall include the provision of humanitarian aid in the event of armed conflict. 2. The provisions of paragraph 1 shall not apply if compelling reasons exist to prevent the provision of information in advance. In this event, information shall be supplied as soon as possible.
Article 101
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 401)
Article 102
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 22 June 2000, Bulletin of Acts and Decrees, 294)
Article 103
1. The cases in which a state of emergency, as defined by Act of Parliament, may be declared by Royal Decree in order to maintain internal or external security shall be specified by Act of Parliament. The consequences of such a declaration shall be governed by Act of Parliament. 2. Such a declaration may depart from the provisions of the Constitution relating to the powers of the executive bodies of the provinces, municipalities and water boards (waterschappen), the basic rights laid down in Article 6, insofar as the exercise of the right contained in this Article other than in buildings and enclosed places is concerned, Articles 7, 8, 9 and 12 paragraphs 2 and 3, Article 13 and Article 113 paragraphs 1 and 3. 3. Immediately after the declaration of a state of emergency and whenever it considers it necessary, until such time as the state of emergency is terminated by Royal Decree, the States General shall decide the duration of the state of emergency. The two houses of the States General shall consider and decide upon the matter in joint session.
Article 104
Taxes imposed by the State shall be levied pursuant to Act of Parliament. Other levies imposed by the State shall be regulated by Act of Parliament.
Article 105
1. The estimates of the State’s revenues and expenditures shall be laid down by Act of Parliament. 2. Bills containing general estimates shall be presented by or on behalf of the King every year on the date specified in Article 65.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 24 22-09-2008 11:14:19
24
3. A statement of the State’s revenues and expenditures shall be presented to the States General in accordance with the provisions of the relevant Act of Parliament. The balance sheet approved by the Court of Audit shall be presented to the States General. 4. Rules relating to the management of the State’s finances shall be prescribed by Act of Parliament.
Article 106
The monetary system shall be regulated by Act of Parliament.
Article 107
1. Civil law, criminal law and civil and criminal procedure shall be regulated by Act of Parliament in general legal codes without prejudice to the power to regulate certain matters in separate Acts of Parliament. 2. The general rules of administrative law shall be laid down by Act of Parliament.
Article 108
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 25 February 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 133)
Article 109
The legal status of public servants shall be regulated by Act of Parliament. Rules regarding employment protection and co-determination for public servants shall also be laid down by Act of Parliament.
Article 110
In the exercise of their duties government bodies shall observe the right of public access to information in accordance with rules to be prescribed by Act of Parliament.
Article 111
honours shall be established by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 25 22-09-2008 11:14:19
25
ChAPTeR 6 The administration of justice
Article 112
1. The adjudication of disputes involving rights under civil law and debts shall be the responsibility of the judiciary. 2. Responsibility for the adjudication of disputes which do not arise from matters of civil law may be granted by Act of Parliament either to the judiciary or to courts that do not form part of the judiciary. The method of dealing with such cases and the consequences of decisions shall be regulated by Act of Parliament.
Article 113
1. The trial of offences shall also be the responsibility of the judiciary. 2. Disciplinary proceedings established by government bodies shall be regulated by Act of Parliament. 3. A sentence entailing deprivation of liberty may be imposed only by the judiciary. 4. Different rules may be established by Act of Parliament for the trial of cases outside the Netherlands and for martial law.
Article 114
Capital punishment may not be imposed.
Article 115
Appeal to a higher administrative authority shall be admissible in the case of the disputes referred to in Article 112, paragraph 2.
Article 116
1. The courts which form part of the judiciary shall be specified by Act of Parliament. 2. The organisation, composition and powers of the judiciary shall be regulated by Act of Parliament. 3. In cases provided for by Act of Parliament, persons who are not members of the judiciary may take part with members of the judiciary in the administration of justice. 4. The supervision by members of the judiciary responsible for the administration of justice of the manner in which such members and the persons referred to in the previous paragraph fulfil their duties shall be regulated by Act of Parliament.
Article 117
1. Members of the judiciary responsible for the administration of justice and the Procurator General at the Supreme Court shall be appointed for life by Royal Decree. 2. Such persons shall cease to hold office on resignation or on attaining an age to be determined by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 26 22-09-2008 11:14:19
26
3. In cases laid down by Act of Parliament such persons may be suspended or dismissed by a court that is part of the judiciary and designated by Act of Parliament. 4. Their legal status shall in other respects be regulated by Act of Parliament.
Article 118
1. The members of the Supreme Court of the Netherlands shall be appointed from a list of three persons drawn up by the Lower house of the States General. 2. In the cases and within the limits laid down by Act of Parliament, the Supreme Court shall be responsible for annulling court judgments which infringe the law (cassation). 3. Additional duties may be assigned to the Supreme Court by Act of Parliament.
Article 119
Present and former members of the States General, Ministers and State Secretaries shall be tried by the Supreme Court for offences committed while in office. Proceedings shall be instituted by Royal Decree or by a resolution of the Lower house.
Article 120
The constitutionality of Acts of Parliament and treaties shall not be reviewed by the courts.
Article 121
except in cases laid down by Act of Parliament, trials shall be held in public and judgments shall specify the grounds on which they are based. Judgments shall be pronounced in public.
Article 122
1. Pardons shall be granted by Royal Decree upon the recommendation of a court designated by Act of Parliament and with due regard to regulations to be laid down by or pursuant to Act of Parliament. 2. Amnesty shall be granted by or pursuant to Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 27 22-09-2008 11:14:19
27
ChAPTeR 7 Provinces, municipalities, water boards and other public bodies
Article 123
1. Provinces and municipalities may be dissolved and new ones established by Act of Parliament. 2. Revisions to provincial and municipal boundaries shall be regulated by Act of Parliament.
Article 124
1. The powers of provinces and municipalities to regulate and administer their own internal affairs shall be delegated to their administrative organs. 2. Provincial and municipal administrative organs may be required by or pursuant to Act of Parliament to provide regulation and administration.
Article 125
1. The provinces and municipalities shall be headed by provincial and municipal councils respectively. Their meetings shall be public except in cases provided for by Act of Parliament. 2. In addition, the administration of a province shall consist of the provincial executive and the King’s Commissioner (Commissaris van de Koning); the administration of a municipality shall consist of the municipal executive (College van Burgemeester en Wethouders) and the mayor.
Article 126
The King’s Commissioner may be charged by Act of Parliament with the execution of official instructions to be given by the Government.
Article 127
Provincial and municipal ordinances shall be enacted by the provincial or municipal councils respectively, except in cases specified by Act of Parliament or by them pursuant to an Act of Parliament.
Article 128
except in cases laid down in Article 123, the powers referred to in Article 124, paragraph 1 may be assigned to bodies other than those specified in Article 125 only by the provincial or municipal councils respectively.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 28 22-09-2008 11:14:19
28
Article 129
1. The members of provincial and municipal councils shall be directly elected by Dutch nationals resident in the province or municipality as the case may be who satisfy the requirements laid down for elections to the Lower house of the States General. The same conditions apply to membership. 2. The members shall be elected by proportional representation within the boundaries to be laid down by Act of Parliament. 3. Articles 53, paragraph 2, and 59 shall apply. Article 57a shall apply mutatis mutandis. 4. The duration of provincial and municipal councils shall be four years unless otherwise provided for by Act of Parliament. 5. The positions which may not be held simultaneously with membership shall be specified by Act of Parliament. The Act may also provide that obstacles to membership will arise from family ties or marriage and that the commission of certain acts designated by Act of Parliament may result in loss of membership. 6. The members shall not be bound by a mandate or instructions when casting their votes.
Article 130
The right to elect members of a municipal council and the right to be a member of a municipal council may be granted by Act of Parliament to residents who are not Dutch nationals provided they fulfil at least the requirements applicable to residents who are Dutch nationals.
Article 131
The King’s Commissioners and the mayors shall be appointed by Royal Decree.
Article 132
1. Both the organisation of provinces and municipalities and the composition and powers of their administrative organs shall be regulated by Act of Parliament. 2. Supervision of the administrative organs shall be regulated by Act of Parliament. 3. Decisions by the administrative organs shall be subject to prior supervision only in cases specified by or pursuant to Act of Parliament. 4. Decisions by the administrative organs may be quashed only by Royal Decree and on the grounds that they conflict with the law or the public interest. 5. Provisions in the event of non-compliance in matters of regulation and administration required under Article 124, paragraph 2, shall be regulated by Act of Parliament. Provisions may be made by Act of Parliament notwithstanding Articles 125 and 127 in cases of gross neglect of duty by the administrative organs of a province or municipality.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 29 22-09-2008 11:14:19
29
6. The taxes which may be levied by the administrative organs of provinces and municipalities and their financial relationships with the central government shall be regulated by Act of Parliament.
Article 133
1. Insofar as it is not otherwise provided by or pursuant to Act of Parliament, the establishment or dissolution of water boards (waterschappen), the regulation of their duties and organisation together with the composition of their administrative organs shall be effected by provincial ordinance according to rules laid down by Act of Parliament. 2. The legislative and other powers of the administrative organs of water boards and public access to their meetings shall be regulated by Act of Parliament. 3. Supervision of these administrative organs by provincial and other bodies shall be regulated by Act of Parliament. Decisions by the administrative organs may be quashed only if they conflict with the law or the public interest.
Article 134
1. Public bodies for the professions and trades and other public bodies may be established and dissolved by or pursuant to Act of Parliament. 2. The duties and organisation of such bodies, the composition and powers of their administrative organs and public access to their meetings shall be regulated by Act of Parliament. Legislative powers may be granted to their administrative organs by or pursuant to Act of Parliament. 3. Supervision of the administrative organs shall be regulated by Act of Parliament. Decisions by the administrative organs may be quashed only if they are in conflict with the law or the public interest.
Article 135
Rules pertaining to matters in which two or more public bodies are involved shall be laid down by Act of Parliament. These may provide for the establishment of a new public body, in which case Article 134, paragraphs 2 and 3, shall apply.
Article 136
Disputes between public bodies shall be settled by Royal Decree unless they fall within the competence of the judiciary or decisions are referred to other bodies by Act of Parliament.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 30 22-09-2008 11:14:19
30
ChAPTeR 8 Revision of the Constitution
Article 137
1. An Act of Parliament shall be passed stating that an amendment to the Constitution in the form proposed shall be considered. 2. The Lower house may divide a Bill presented for this purpose into a number of separate Bills, either upon a proposal presented by or on behalf of the King or otherwise. 3. The Lower house shall be dissolved after the Bill referred to in the first paragraph has been published. 4. After the new Lower house has assembled, the two houses of the States General shall consider, at second reading, the Bill referred to in the first paragraph. The Bill shall be passed only if at least two thirds of the votes cast are in favour. 5. The Lower house may divide a Bill for the amendment of the Constitution into a number of separate Bills, either upon a proposal presented by or on behalf of the King or otherwise, if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 138
1. Before Bills to amend the Constitution which have been given a second reading have been ratified by the King, provisions may be introduced by Act of Parliament whereby: a. the proposals adopted and the unamended provisions of the Constitution are adjusted to each other as required; b. the division into chapters, sections and articles and the headings and numbering thereof are modified. 2 A Bill containing provisions as referred to under paragraph 1(a) shall be passed by the two houses only if at least two-thirds of the votes cast are in favour.
Article 139
Amendments to the Constitution passed by the States General and ratified by the King shall enter into force immediately after they have been published.
Article 140
existing Acts of Parliament and other regulations and decrees which are in conflict with an amendment to the Constitution shall remain in force until provisions are made in accordance with the Constitution.
Article 141
The text of the revised Constitution shall be published by Royal Decree in which the chapters, sections and articles may be renumbered and references to them altered accordingly.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 31 22-09-2008 11:14:19
31
Article 142
The Constitution may be brought into line with the Charter for the Kingdom of the Netherlands by Act of Parliament. Articles 139, 140 and 141 shall apply mutatis mutandis.
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 32 22-09-2008 11:14:19
32
Additional articles
Article I
Articles 57a and 129, paragraph 3, second sentence, shall enter into force only after four years or on such earlier date as may be prescribed by or pursuant to Act of Parliament.
Article II
The amendment to article 54, paragraph 2 shall enter into force only after five years or on such earlier date as may be prescribed by or pursuant to Act of Parliament. This period may be extended for up to five years by Act of Parliament.
Articles III-VIII
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Article IX
Article 16 shall not apply to offences made punishable by the Wartime Offences Decree (Besluit Buitengewoon Strafrecht).
Article X
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Article XI
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 6 October 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 454)
Articles XII-XVI
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Article XVII
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 25 February 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 135)
Article XVIII
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Article XIX
The wording of the proclamation of Acts of Parliament as laid down in Article 81 of the 1972 version of the Constitution, the wording of messages accompanying Bills sent from one house to the other or to the King and
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 33 22-09-2008 11:14:19
33
of the King’s message to the States General containing his decision on the Bill, as laid down in Articles 123,124,127,128 and 130 of the 1972 version of the Constitution, shall remain in force until such time as other arrangements are made.
Article XX
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 402)
Article XXI
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 6 October 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 454)
Articles XXII-XXIII
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Articles XXIV-XXV
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 25 February 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 135)
Articles XXVI-XXIX
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 10 July 1995, Bulletin of Acts and Decrees, 404)
Article XXX
(Lapsed in accordance with Kingdom Act of 6 October 1999, Bulletin of Acts and Decrees, 454)
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 34 22-09-2008 11:14:19
34
Articles of the 1972 and 1983 text of the Constitution which are to remain in force for the time being
Article 54, paragraph 2
The following persons shall not be entitled to vote: a. anyone who has committed an offence designated by Act of Parliament and has been sentenced as a result by a final and conclusive judgment of a court of law to a custodial sentence of not less than one year and simultaneously disqualified from voting; b. anyone who has been deemed legally incompetent by a final and conclusive judgment of a court because of mental disorder.
Article 81
The form of promulgating laws shall be as follows: «We» etc. «King of the Netherlands,» etc. «Greetings to all those who shall see or hear these presents! be it known: «Whereas we have considered that» etc. (The reasons of the law.) «Thus it is that We, having heard the Council of State, and in consultation with the States General, have approved and decreed, as we hereby approve and decree» etc. (The contents of the law.) «Given», etc. In the event that a Queen reigns or royal authority is exercised by a regent or by the Council of State, the necessary modification shall be made in this form.
Article 130
The King shall notify the States General as soon as possible whether he approves or disapproves a Bill which has been passed by it. Such notification shall take place by means of one of the following forms: «The King assents to the Bill.» or: «The King is considering the Bill.»
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 35 22-09-2008 11:14:19
35
Boekje Grondwet 2008 SL Engels.indd 36 22-09-2008 11:14:19
36